Γλώσσα-Λογοτεχνία

Επισκόπηση Μαθήματος

Το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στην Α΄ Λυκείου αποσκοπεί στην ουσιαστική καλλιέργεια της γλωσσικής έκφρασης, της κριτικής σκέψης και της ικανότητας των μαθητών να κατανοούν, να ερμηνεύουν και να παράγουν διαφορετικά είδη κειμένων. Κατά τη διάρκεια της χρονιάς οι μαθητές έρχονται σε επαφή με ποικίλα κείμενα και μαθαίνουν να αναγνωρίζουν το θέμα, τις βασικές ιδέες, τις απόψεις και την πρόθεση του συγγραφέα, αλλά και να εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο η δομή και οι γλωσσικές επιλογές συμβάλλουν στη διαμόρφωση του νοήματος.

Στο πλαίσιο της Νεοελληνικής Γλώσσας μελετώνται θεματικές που συνδέονται άμεσα με την καθημερινή, κοινωνική και προσωπική ζωή του ανθρώπου. Η γλώσσα και οι ποικιλίες της, η γλωσσομάθεια και ο αναλφαβητισμός αποτελούν βασικούς άξονες για την κατανόηση της σημασίας της επικοινωνίας και της παιδείας. Παράλληλα, μέσα από θεματικές όπως ο διάλογος, η εφηβεία, η αγάπη και ο έρωτας, η ενδυμασία και η μόδα, τα γηρατειά και η νεότητα, καθώς και το κωμικό και η σημασία του γέλιου, οι μαθητές καλούνται να προβληματιστούν, να διαμορφώσουν προσωπική άποψη και να την υποστηρίζουν με σαφή και τεκμηριωμένα επιχειρήματα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κατανόηση και επεξεργασία μη λογοτεχνικών κειμένων. Οι μαθητές εξασκούνται στην απόδοση των βασικών πληροφοριών ενός κειμένου με συνοπτικό τρόπο, στην αναγνώριση της οργάνωσης και της συνοχής του, καθώς και στην ερμηνεία των γλωσσικών επιλογών του συγγραφέα. Παράλληλα, μαθαίνουν να προσαρμόζουν τον λόγο τους στην εκάστοτε επικοινωνιακή περίσταση και να συντάσσουν οργανωμένα κείμενα με σαφή θέση, επιχειρήματα, παραδείγματα και κατάλληλο ύφος.

Η παραγωγή λόγου αποτελεί βασικό μέρος του μαθήματος. Οι μαθητές εξοικειώνονται με διαφορετικά επικοινωνιακά πλαίσια και μαθαίνουν να οργανώνουν αποτελεσματικά τις ιδέες τους, να αναπτύσσουν ολοκληρωμένες παραγράφους και να δημιουργούν κείμενα με συνοχή, συνεκτικότητα και σαφή στόχο. Η σωστή επιλογή λεξιλογίου, η χρήση κατάλληλων συνδετικών λέξεων και η προσαρμογή του ύφους ανάλογα με τον αποδέκτη αποτελούν βασικά στοιχεία της γραπτής έκφρασης.

Στη Νεοελληνική Λογοτεχνία οι μαθητές προσεγγίζουν λογοτεχνικά κείμενα μέσα από δύο βασικούς θεματικούς άξονες: «Τα φύλα στη λογοτεχνία» και «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση». Μαθαίνουν να ερμηνεύουν τη συμπεριφορά και τα συναισθήματα των προσώπων, να αναγνωρίζουν τον ρόλο του αφηγητή ή του ποιητικού υποκειμένου και να αξιοποιούν στοιχεία του κειμένου για να στηρίξουν την ερμηνεία τους.

Παράλληλα, εξοικειώνονται με βασικούς κειμενικούς δείκτες, όπως τα εκφραστικά μέσα, τα σχήματα λόγου, τα σύμβολα, τα ρηματικά πρόσωπα, οι χρόνοι, οι εγκλίσεις και η στίξη. Στόχος δεν είναι η απλή αναγνώρισή τους, αλλά η κατανόηση της λειτουργίας τους μέσα στο κείμενο και του τρόπου με τον οποίο συμβάλλουν στη δημιουργία νοήματος και συναισθήματος.

Μέσα από τη συνδυαστική μελέτη της Γλώσσας και της Λογοτεχνίας, οι μαθητές αποκτούν σταδιακά την ικανότητα να προσεγγίζουν ένα κείμενο με μεγαλύτερη ωριμότητα, να διακρίνουν τις βαθύτερες σημασίες του και να εκφράζουν με σαφήνεια και τεκμηρίωση τη δική τους προσωπική θέση.

Στόχος του μαθήματος

Στόχος του μαθήματος είναι οι μαθητές να αναπτύξουν την ικανότητα κατανόησης και ερμηνείας διαφορετικών κειμένων, να εμπλουτίσουν το λεξιλόγιο και τη γλωσσική τους έκφραση και να μάθουν να οργανώνουν αποτελεσματικά τον γραπτό τους λόγο. Παράλληλα, επιδιώκεται να καλλιεργήσουν την κριτική τους σκέψη, να τεκμηριώνουν τις απόψεις τους με επιχειρήματα και στοιχεία και να προσεγγίζουν τα λογοτεχνικά κείμενα με τρόπο ουσιαστικό και ερμηνευτικό.