Λογοτεχνία

Στη Νεοελληνική Λογοτεχνία της Β΄ Γυμνασίου οι μαθητές έρχονται σε επαφή με ποικίλα λογοτεχνικά κείμενα, ποιητικά και πεζά, τα οποία οργανώνονται γύρω από σημαντικές θεματικές ενότητες, όπως η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και το αστικό περιβάλλον, η οικογένεια, η παράδοση και η λαογραφία, η εθνική και θρησκευτική ζωή, η ξενιτιά και η προσφυγιά, η φιλία και η αγάπη, ο αγώνας για τη ζωή, τα προβλήματα της σύγχρονης εποχής και η σχέση του ανθρώπου με τα ζώα.

Βασικός στόχος του μαθήματος είναι οι μαθητές να μάθουν να προσεγγίζουν ένα λογοτεχνικό κείμενο όχι μόνο ως μια ιστορία ή ένα ποίημα, αλλά ως ένα ολοκληρωμένο έργο που εκφράζει ιδέες, συναισθήματα, αξίες και προβληματισμούς. Μέσα από τη συστηματική επεξεργασία των κειμένων εξασκούνται στον εντοπισμό του θέματος και των βασικών ιδεών, στην απόδοση του νοήματος, στη διάκριση νοηματικών ενοτήτων και στην κατανόηση των μηνυμάτων που μεταδίδει κάθε έργο.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ερμηνεία των προσώπων και της συμπεριφοράς τους, στα συναισθήματα και στα κίνητρά τους, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο αυτά συνδέονται με το κοινωνικό και ιστορικό περιβάλλον κάθε κειμένου. Παράλληλα, οι μαθητές γνωρίζουν βασικά στοιχεία της αφηγηματικής τεχνικής, όπως το είδος του αφηγητή, την οπτική γωνία, τον χρόνο και τον χώρο της αφήγησης, τον διάλογο, την περιγραφή και την αφήγηση.

Στα ποιητικά κείμενα δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις εικόνες, στους συμβολισμούς, στις αισθήσεις που ενεργοποιούνται, στον ρυθμό και στη στιχουργική, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο ο ποιητής χρησιμοποιεί τη γλώσσα για να δημιουργήσει συγκεκριμένες εντυπώσεις και συναισθήματα. Οι μαθητές εξοικειώνονται επίσης με βασικά εκφραστικά μέσα και σχήματα λόγου, όπως η μεταφορά, η παρομοίωση, η προσωποποίηση, η αντίθεση, η επανάληψη και το ασύνδετο σχήμα, μαθαίνοντας όχι μόνο να τα εντοπίζουν αλλά και να εξηγούν τη λειτουργία τους μέσα στο κείμενο.

Παράλληλα εξετάζονται η γλώσσα και το ύφος κάθε δημιουργού, ώστε οι μαθητές να μπορούν να αναγνωρίζουν αν ένα κείμενο είναι απλό, λυρικό, παραστατικό, δραματικό, χιουμοριστικό, συγκινησιακά φορτισμένο ή συμβολικό και να αιτιολογούν την απάντησή τους με συγκεκριμένα στοιχεία.

Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας στη Β΄ Γυμνασίου καλλιεργεί ακόμη την προσωπική ανταπόκριση του μαθητή απέναντι στο κείμενο. Ο μαθητής ενθαρρύνεται να εκφράζει τεκμηριωμένα τη δική του άποψη, να συνδέει τα ζητήματα που παρουσιάζονται με προσωπικά βιώματα και σύγχρονες καταστάσεις και να συγκρίνει διαφορετικά κείμενα που πραγματεύονται παρόμοια θέματα.

Μέσα από οργανωμένες σημειώσεις, ερωτήσεις κατανόησης και ερμηνείας και συστηματική εξάσκηση, ο μαθητής αποκτά σταδιακά τη δυνατότητα να προσεγγίζει με αυτοπεποίθηση ένα λογοτεχνικό κείμενο, να εντοπίζει τα ουσιαστικά στοιχεία του και να διατυπώνει ολοκληρωμένες και τεκμηριωμένες απαντήσεις.

Στόχος του μαθήματος δεν είναι η μηχανική αποστήθιση έτοιμων ερμηνειών, αλλά η ανάπτυξη της αναγνωστικής ικανότητας, της κριτικής σκέψης, της γλωσσικής έκφρασης και της ουσιαστικής επαφής του μαθητή με τη λογοτεχνία.