- 6986 635 881
- mp@e-ariston.gr
- Δευτέρα - Σάββατο: 08:00–15:00
Ενότητα 2η
Α. Το τέχνασμα του Θεμιστοκλή
Ἂλλ’ ἐπεὶ τῶν πολεμίων ὁ στόλος
Αλλά όταν ο στόλος των εχθρών
προσφερόμενος τῇ Ἀττικῇ κατὰ τὸ Φαληρικὸν
πλησιάζοντας στην Αττική από την πλευρά του Φαλήρου
τοὺς πὲριξ ἀπέκρυψεν αἰγιαλούς,
απέκρυψε τις γύρω παραλίες
πάλιν ἐπάπταινον οἱ Πελοποννήσιοι πρὸς τὸν Ἰσθμόν.
οι Πελοποννήσιοι φοβισμένοι πάλι σκέφτονταν να αποπλεύσουν για τον Ισθμό.
Ἔνθα δὴ ὁ Θεμιστοκλῆς ἐβουλεύετο
Ενώ λοιπόν έτσι είχε η κατάσταση, ο Θεμιστοκλής σκεφτόταν
καὶ συνετίθει τὴν περὶ τὸν Σίκινον πραγματείαν.
και κατάστρωνε το τέχνασμα με το Σίκινο.
Ἦν δὲ τῷ μὲν γένει Πέρσης ὁ Σίκινος, αἰχμάλωτος,
Ο Σίκινος ήταν Πέρσης στην καταγωγή, αιχμάλωτος,
εὔνους δὲ τῷ Θεμιστοκλεῖ καὶ τῶν τέκων αὐτοῦ παιδαγωγός.
φιλικός στον Θεμιστοκλή και παιδαγωγός των παιδιών του.
Τοῦτον ἐκπέμπει πρὸς τὸν Ξερξην κρύφα,
Αυτόν τον στέλνει κρυφά προς τον Ξέρξη,
κελεύσας λέγειν ὅτι Θεμιστοκλῆς ὁ τῶν Ἀθηναίων στρατηγὸς
αφού τον διέταξε να πει ότι ο Θεμιστοκλής, ο στρατηγός των Αθηναίων,
αἱρούμενος τὰ βασιλέως
παίρνοντας το μέρος του (Πέρση) βασιλιά
ἐξαγγέλλει πρῶτος αὐτῷ
στέλνει πρώτος σ’ αυτόν την πληροφορία
τοὺς Ἕλληνας ἀποδιδράσκοντας,
ότι οι Έλληνες προσπαθούν να δραπετεύσουν
καὶ διακελεύεται ἐν ᾧ ταράττονται τῶν πεζῶν χωρὶς ὄντες
και συμβουλεύει, ενώ βρίσκονται σε σύγχυση χωρίς το πεζικό,
ἐπιθέσθαι καὶ διαφθεῖραι τὴν ναυτικὴν δύναμιν.
να τους επιτεθεί και να εξοντώσει τη ναυτική τους δύναμη.
Ταῦτα δ’ ὁ Ξέρξης ὡς ἀπ’ εὐνοίας λελεγμένα δεξάμενος,
Επειδή ο Ξέρξης δέχτηκε αυτά, πιστεύοντας ότι είχαν λεχθεί με φιλική διάθεση, ἥσθη καὶ εὐθὺς ἐξέφερε πρὸς τοὺς ἡγεμόνας τῶν νεῶν
ευχαριστήθηκε και αμέσως έδωσε διαταγή στους κυβερνήτες των πλοίων
διακοσίαις ναυσὶν ἀναχθέντας ἤδη
αφού αποπλεύσουν με διακόσια καράβια
διαζῶσαι τάς νήσους,
να περικυκλώσουν τα νησιά,
ὅπως ἐκφύγοι μηδεὶς τῶν πολεμίων.
για να μη ξεφύγει κανείς από τους εχθρούς.
Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Θεμιστοκλῆς 12.2-6 (διασκευή)
Οι Πελοποννήσιοι, φοβισμένοι από την προσέγγιση του περσικού στόλου, σκέφτονταν να εγκαταλείψουν τη Σαλαμίνα και να κατευθυνθούν προς τον Ισθμό της Κορίνθου.Ο Θεμιστοκλής, θέλοντας να εμποδίσει την αποχώρησή τους, κατέστρωσε ένα τέχνασμα. Έστειλε κρυφά στον Ξέρξη τον Σίκιννο, έναν Πέρση αιχμάλωτο που ήταν πιστός στον ίδιο και παιδαγωγός των παιδιών του. Τον διέταξε να πει στον Πέρση βασιλιά ότι ο Θεμιστοκλής βρισκόταν δήθεν με το μέρος του και ότι οι Έλληνες σκόπευαν να διαφύγουν.Ο Ξέρξης πίστεψε την πληροφορία και διέταξε μέρος του στόλου του να περικυκλώσει τα νησιά, ώστε να μην μπορέσει κανείς από τους Έλληνες να ξεφύγει. Με αυτόν τον τρόπο το τέχνασμα του Θεμιστοκλή πέτυχε τον σκοπό του.
Το απόσπασμα αναφέρεται στα γεγονότα που προηγήθηκαν της ναυμαχίας της Σαλαμίνας. Ο περσικός στόλος είχε πλησιάσει στην Αττική και οι Πελοποννήσιοι, ανήσυχοι για την εξέλιξη της κατάστασης, σκέφτονταν να αποχωρήσουν από τη Σαλαμίνα και να κατευθυνθούν προς τον Ισθμό.
Ο Θεμιστοκλής, όμως, επιθυμούσε να αποφευχθεί η αποχώρηση των Ελλήνων και κατέστρωσε ένα ευφυές τέχνασμα, χρησιμοποιώντας ως αγγελιοφόρο τον πιστό του Σίκιννο.
Θεμιστοκλής: Αθηναίος στρατηγός και πρωταγωνιστής του αποσπάσματος. Καταστρώνει το τέχνασμα και στέλνει τον Σίκιννο κρυφά στον Ξέρξη.
Σίκιννος: Πέρσης στην καταγωγή και αιχμάλωτος. Είναι ευνοϊκά διατεθειμένος απέναντι στον Θεμιστοκλή και παιδαγωγός των παιδιών του. Αναλαμβάνει να μεταφέρει στον Ξέρξη το μήνυμα του Θεμιστοκλή.
Ξέρξης: Βασιλιάς των Περσών. Πιστεύει ότι το μήνυμα του Θεμιστοκλή δόθηκε από φιλική διάθεση και διατάζει τους άνδρες του να περικυκλώσουν τα νησιά.
Πελοποννήσιοι: Φοβούνται την προσέγγιση του περσικού στόλου και σκέφτονται να κατευθυνθούν προς τον Ισθμό.
«Ἂλλ’ ἐπεὶ τῶν πολεμίων… περὶ τὸν Σίκινον πραγματείαν.»
Η προσέγγιση του περσικού στόλου προκαλεί φόβο στους Πελοποννησίους, οι οποίοι σκέφτονται να κατευθυνθούν προς τον Ισθμό. Ο Θεμιστοκλής αντιλαμβάνεται την κατάσταση και αρχίζει να οργανώνει το τέχνασμά του.
«Ἦν δὲ τῷ μὲν γένει Πέρσης… διαφθεῖραι τὴν ναυτικὴν δύναμιν.»
Παρουσιάζεται ο Σίκιννος και ο ρόλος του στο σχέδιο. Ο Θεμιστοκλής τον στέλνει κρυφά στον Ξέρξη και τον διατάζει να του πει ότι οι Έλληνες προσπαθούν να διαφύγουν και ότι είναι η κατάλληλη στιγμή να τους επιτεθεί.
«Ταῦτα δ’ ὁ Ξέρξης… μηδεὶς τῶν πολεμίων.»
Ο Ξέρξης πιστεύει το μήνυμα, χαίρεται και διατάζει διακόσια πλοία να περικυκλώσουν τα νησιά, ώστε να μην μπορέσει να διαφύγει κανένας από τους Έλληνες.
Το σχέδιο του Θεμιστοκλή στηρίζεται στην παραπλάνηση του Ξέρξη.
Ο Αθηναίος στρατηγός στέλνει τον Σίκιννο στον Πέρση βασιλιά και τον παρουσιάζει ως αγγελιοφόρο μιας δήθεν φιλικής πληροφορίας. Μέσω του Σίκιννου, πληροφορεί τον Ξέρξη ότι:
Ο πραγματικός στόχος του Θεμιστοκλή ήταν να εμποδίσει τη διάλυση και την αποχώρηση του ελληνικού στόλου.
Με το τέχνασμά του δημιουργεί μια κατάσταση κατά την οποία οι Έλληνες δεν μπορούν πλέον εύκολα να αποχωρήσουν και οδηγούνται στην αναμέτρηση με τους Πέρσες στη Σαλαμίνα.
Το σχέδιο πέτυχε κυρίως επειδή ο Ξέρξης πίστεψε ότι οι πληροφορίες του Θεμιστοκλή ήταν ειλικρινείς και προέρχονταν από φιλική διάθεση.
Στο κείμενο αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι ο Ξέρξης δέχτηκε τα λόγια αυτά «ὡς ἀπ’ εὐνοίας λελεγμένα», δηλαδή θεωρώντας ότι είχαν ειπωθεί από εύνοια προς τον ίδιο.
Έτσι, χωρίς να υποψιαστεί την πραγματική πρόθεση του Θεμιστοκλή, έδωσε αμέσως τις σχετικές διαταγές στον περσικό στόλο.
Από τις ενέργειές του ο Θεμιστοκλής παρουσιάζεται ως:
Ευφυής και ευρηματικός: Δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα μόνο με στρατιωτικά μέσα, αλλά επινοεί ένα έξυπνο τέχνασμα.
Διορατικός: Αντιλαμβάνεται έγκαιρα τον κίνδυνο που δημιουργεί η πρόθεση των Πελοποννησίων να αποχωρήσουν.
Αποφασιστικός: Δεν μένει αδρανής. Μόλις αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο, οργανώνει και εφαρμόζει αμέσως το σχέδιό του.
Ικανός στρατηγός: Γνωρίζει ότι στον πόλεμο σημαντικό ρόλο δεν παίζει μόνο η στρατιωτική δύναμη αλλά και η στρατηγική σκέψη.
Πανούργος με την έννοια του στρατηγικά ευφυούς: Χρησιμοποιεί την παραπλάνηση, ώστε να οδηγήσει τον αντίπαλο σε μια ενέργεια που εξυπηρετεί τελικά τα ελληνικά συμφέροντα.
Ο Σίκιννος είναι απαραίτητος για την πραγματοποίηση του σχεδίου.
Ο Θεμιστοκλής τον εμπιστεύεται επειδή είναι «εὔνους», δηλαδή πιστός και φιλικά διατεθειμένος απέναντί του. Παράλληλα, ως Πέρσης στην καταγωγή μπορεί να λειτουργήσει πειστικά ως αγγελιοφόρος προς τον Ξέρξη.
Έτσι γίνεται το πρόσωπο μέσω του οποίου τίθεται σε εφαρμογή το τέχνασμα.
Ο Ξέρξης δεν υποψιάζεται την παγίδα.
Πιστεύει ότι ο Θεμιστοκλής επιθυμεί να τον βοηθήσει, χαίρεται με την πληροφορία και αντιδρά αμέσως. Διατάζει τους κυβερνήτες των πλοίων να αποπλεύσουν με διακόσια πλοία και να περικυκλώσουν τα νησιά.
Η αντίδρασή του αποδεικνύει πόσο αποτελεσματικό ήταν το σχέδιο παραπλάνησης του Θεμιστοκλή.
εὔνους: αυτός που διάκειται φιλικά απέναντι σε κάποιον, ο ευνοϊκός, ο πιστός.
παιδαγωγός: αυτός που αναλαμβάνει την αγωγή και τη φροντίδα ενός παιδιού.
κρύφα: κρυφά, μυστικά.
αἱρούμενος τὰ βασιλέως: παίρνοντας το μέρος του βασιλιά.
ἐξαγγέλλει: ανακοινώνει, μεταφέρει μια πληροφορία.
ἀποδιδράσκοντας: αυτούς που επιχειρούν να δραπετεύσουν.
διακελεύεται: συμβουλεύει, προτρέπει.
ἐπιθέσθαι: να επιτεθεί.
διαφθεῖραι: να καταστρέψει, να εξοντώσει.
ναυτικὴ δύναμις: ο στόλος, η ναυτική στρατιωτική δύναμη.
ἀπ’ εὐνοίας: από φιλική διάθεση, από εύνοια.
διαζῶσαι τὰς νήσους: να περικυκλώσουν τα νησιά.
Οι Πελοποννήσιοι φοβούνται και σκέφτονται να αποχωρήσουν προς τον Ισθμό.
Ο Θεμιστοκλής καταστρώνει ένα τέχνασμα.
Χρησιμοποιεί τον πιστό του Σίκιννο ως αγγελιοφόρο.
Ο Σίκιννος πληροφορεί ψευδώς τον Ξέρξη ότι οι Έλληνες επιχειρούν να διαφύγουν.
Ο Ξέρξης πιστεύει το μήνυμα και διατάζει τον περσικό στόλο να περικυκλώσει τα νησιά.
Έτσι το σχέδιο του Θεμιστοκλή πετυχαίνει και εμποδίζεται η εύκολη αποχώρηση των Ελλήνων.
e-ariston.gr by Μαρία Πλιούμπη